برای ارزش‌های سنتی، غرب را ترک کردند؛ اما روسیه آن چیزی نبود که انتظار داشتند

وقتی لئو هر در اواخر سال ۲۰۲۳، پس از دریافت پناهندگی، از ایالت تگزاس به روسیه نقل مکان کرد، مطمئن بود که آینده بهتری برای خانواده‌اش می‌سازد.

این پدر سه فرزند، خود را کاملا وقف زندگی جدیدش کرد. دامپلینگ‌های مختلف را امتحان می‌کرد، در یک مزرعه، شیر بز می‌دوشید و برای دنبال‌کنندگانش در اینترنت، ویدیوهایی درباره زندگی در روسیه می‌ساخت.

لئو یک مسیحی معتقد است که به تدریج از همه چیز، از شکاف‌های سیاسی در آمریکا گرفته تا مواد غذایی دستکاری‌شده ژنتیکی و آنچه گسترش جنبش ال‌جی‌بی‌تی‌کیو می‌داند، سرخورده شده بود.

او در آن زمان معتقد بود روسیه جایگزین جذابی است؛ جامعه‌ای که بر ایمان مسیحی و ارزش‌های خانوادگی بنا شده است؛ برداشتی که حکومت روسیه به شدت آن را تبلیغ می‌کند.

اما با گذشت زمان، او به تدریج نگران مسایلی مانند محدودیت دسترسی به اطلاعات شد.

لئو بخشی از موجی نامعمول از مهاجرت است. در حالی که روسیه با انزوای بین‌المللی روبه‌رو است، چند هزار نفر از کشورهایی از جمله کانادا، بریتانیا، آمریکا و بخش‌هایی از اروپا تصمیم گرفته‌اند به این کشور مهاجرت کنند.

برداشت این افراد از روسیه تفاوت چشمگیری با برداشتی دارد که بسیاری در غرب از این کشور دارند؛ کشوری که به اوکراین حمله کرده، بخش‌های بزرگی از آن را در اشغال خود دارد، مخالفان سیاسی را زندانی می‌کند، محدودیت‌های گسترده‌ای بر آزادی‌های مدنی اعمال کرده و با مجموعه‌ای از تحریم‌های بین‌المللی روبه‌رو است.

بسیاری از این متقاضیان مهاجرت، جذب ویزای «ارزش‌های مشترک» روسیه شده‌اند؛ ویزایی که گاهی از آن با عنوان «ویزای ضد ووک» یاد می‌شود و یک ماه پس از آنکه لئو پناهندگی دریافت کرد، معرفی شد.

این ویزا که ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، در سال ۲۰۲۴ معرفی کرد، به شهروندان ۴۷ کشوری که روسیه آنها را «غیردوست» می‌داند، اجازه اقامت موقت تا سه سال می‌دهد.

برای این ویزا سقفی برای تعداد متقاضیان وجود ندارد و متقاضیان نیز لازم نیست مانند روال معمول، در آزمون زبان روسی، تاریخ یا قوانین این کشور شرکت کنند.

در عوض، این افراد باید اعلام کنند که ارزش‌های معنوی و اخلاقی سنتی روسیه را می‌پذیرند و آنچه را دولت روسیه «ایدئولوژی مخرب نولیبرالی» کشورهای محل زندگی آنان توصیف می‌کند، رد می‌کنند.

پس از سه سال، دارندگان ویزای «ارزش‌های مشترک» باید یا آن را به مجوز اقامت دائم تبدیل کنند یا روسیه را ترک کنند. دریافت اقامت دائم مستلزم شرکت در آزمون زبان و تاریخ روسیه و ارائه مدارک کامل‌تر است.

برخلاف برخی برنامه‌های مهاجرتی، ویزای «ارزش‌های مشترک» شامل مسکن یا کمک مالی از سوی دولت روسیه نمی‌شود.

متقاضیان باید مبلغ یک هزار و ۶۰۰ روبل ( ۲۲ دلار) هزینه اداری پرداخت کنند و بررسی‌های پزشکی و سوابق کیفری را نیز پشت سر بگذارند.

گزیده‌ای از مهم‌ترین خبرها، گزارش‌های میدانی و گفت‌وگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.

روسیه می‌گوید تا بهار سال ۲۰۲۶، نزدیک به سه هزار و ۴۰۰ نفر در قالب این برنامه درخواست داده‌اند. با این حال، راستی‌آزمایی مستقل این ارقام دشوار است و این آمار نشان نمی‌دهد چه تعداد از درخواست‌ها تائید شده‌اند.

این ویزا بخشی از تلاشی گسترده‌تر از سوی کرملین است که در آن روسیه به عنوان مدافع ارزش‌های سنتی، در برابر آنچه افول اخلاقی غرب خوانده شده، معرفی می‌شود.

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، در فرمانی که در سال ۲۰۲۲ صادر کرد، هشدار داد نفوذ ایدئولوژیک غرب، ارزش‌های روسیه از جمله ازدواج و خانواده سنتی را تهدید می‌کند و خواستار آن شد که روسیه تصویر مثبت‌تری از خود در خارج از کشور ارائه کند.

دو سال بعد، ویزای «ارزش‌های مشترک» تجلی عملی این دیدگاه بود.

شبکه‌ای از آژانس‌های خدمات مهاجرت و اینفلوئنسرها در فضای اینترنت، روسیه را مکانی معرفی می‌کنند که ارزش‌های خانوادگی همچنان در آن پابرجاست و زندگی روزمره در آن امن‌تر به نظر می‌رسد.

ایلیا بلوبراگین، شریک مدیریتی شرکت «موو تو راشیا» (نقل مکان به روسیه) که به اتباع خارجی برای مهاجرت به روسیه کمک می‌کند، می‌گوید یکی از جمله‌هایی که بارها از متقاضیان می‌شنود این است که «دیگر جامعه‌ای را که اطرافم هست، نمی‌شناسم».

او می‌گوید برخی از متقاضیان مهاجرت از بالا بودن میزان مهاجرت به کشورهای خود یا آنچه کاهش سطح زندگی می‌دانند، شکایت دارند.

به نظر نمی‌رسد جنگ روسیه در اوکراین که از سال ۲۰۲۲ تاکنون برداشت جهانی از این کشور را تحت تاثیر قرار داده، برای بسیاری از کسانی که تصمیم به مهاجرت می‌گیرند، عامل تعیین‌کننده‌ای باشد.

برخی آشکارا از روسیه حمایت می‌کنند، در حالی که برخی دیگر اصرار دارند تصمیمشان بیش از آنکه ناشی از ملاحظات ژئوپولیتیکی باشد، ریشه در ارزش‌های فرهنگی دارد.

فیلیپ هاچینسون، کاندیدای پیشین حزب محافظه‌کار بریتانیا که اکنون در مسکو زندگی می‌کند و به دیگر شهروندان غربی برای مهاجرت به روسیه کمک می‌کند، می‌گوید از صحبت درباره جنگ پرهیز می‌کند.

او می‌گوید: «نظرم درباره آن چیست؟ ببینید، من واقعا وارد این موضوع نمی‌شوم. من اینجا نیامده‌ام که سیاستمدار باشم. آمده‌ام با خانواده‌ام زندگی آرام و خوبی داشته باشم.»

وقتی از او پرسیده شد که آیا کمک به شهروندان غربی برای مهاجرت به روسیه از طریق ویزای «ارزش‌های مشترک» خود یک اقدام سیاسی محسوب می‌شود، فیلیپ با این نظر مخالفت کرد.

او گفت: «ما افراد زیادی را به سمت ویزای ارزش‌های مشترک راهنمایی می‌کنیم، چون در حال حاضر آسان‌ترین راه برای دریافت اقامت کامل در اینجاست. کمک به مردم برای مهاجرت به روسیه یک اقدام سیاسی نیست.»

پس از نقل مکان به روسیه، خانواده لئو به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های مهاجرت شهروندان غربی به این کشور تبدیل شدند.

رسانه‌های دولتی روسیه از مراسم اعطای پناهندگی آن‌ها فیلم‌برداری کردند و لئو نیز به طور علنی از ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، به دلیل استقبال از آنها تشکر کرد. او در آن زمان معتقد بود در پیشگامی آنچه «قانونی بی‌سابقه در زمینه مهاجرت» می‌نامد، نقش دارد.

اما واقعیت دشوارتر از آن چیزی بود که انتظارش را داشت.

لئو می‌گوید تنها چند هفته پس از ورود به روسیه، فردی که به او اعتماد داشت، با کلاهبرداری پنج میلیون روبل، معادل حدود ۶۶ هزار دلار از او گرفت و این موضوع باعث شد او و خانواده‌اش بی‌خانمان شوند.

وقتی اوایل امسال با لئو گفت‌وگو کردم، او جدا از همسرش در شهر ایوانوو زندگی می‌کرد و فرزندان بزرگ‌ترش به آمریکا بازگشته بودند.

وقتی از او پرسیده شد که آیا روسیه مطابق انتظارش بوده است یا نه، لئو دو سال گذشته را بهترین و بدترین سال‌های زندگی خود توصیف کرد.

او می‌گوید جنبه‌های مختلفی از زندگی در روسیه را تجربه کرده است؛ از کار در یک صومعه ارتدوکس گرفته تا زندگی در یک برج بلند و سپس نقل مکان به آپارتمانی کوچک متعلق به دوران اتحاد جماهیر شوروی. او سرانجام به عنوان مدرس زبان انگلیسی مشغول به کار شد.

او همچنان با علاقه از مردم عادی روسیه یاد می‌کند و آن‌ها را افرادی سخاوتمند و مهمان‌نواز توصیف می‌کند. او از اعضای کلیسای خود که پس از از دست رفتن پس‌اندازشان به خانواده‌اش کمک کردند، قدردانی می‌کند و از زنی یاد می‌کند که پسر کوچک‌ترش را به خانه خود برد و بدون دریافت پول، زبان روسی را به او آموخت.

او می‌گوید: «قلبم سرشار از عشق به این مردم است.»

اما او به تدریج نگران وضعیت اقتصاد روسیه و محدودیت‌های دسترسی به اطلاعات شد.

لئو اکنون در حال بازنگری در نقشی است که در تشویق شهروندان غربی به مهاجرت به روسیه ایفا کرده بود.

او به من می‌گوید: «تبلیغات را باور کرده بودم» و اذعان می‌کند که پیش‌تر «همان کسی بود که می‌توانست متن این تبلیغات را بنویسد».

اگرچه او همچنان از روی احساس «سرنوشت» مصمم است در روسیه بماند، اکنون می‌گوید دلتنگ آزادی‌هایی است که شخصیت آمریکایی را شکل داده‌اند.

او می‌گوید: «در روسیه از این ارزش‌های حقوق بشری خبری نیست.»

اما برخی دیگر از شهروندان غربی که به روسیه مهاجرت کرده‌اند، به نحوه تبلیغ ویزای «ارزش‌های مشترک» انتقاد دارند.

بن که خواست فقط نام کوچکش ذکر شود، در سال ۲۰۲۳، پس از آنکه عاشق زنی روس شد که از طریق یک وب‌سایت تبادل زبان با او آشنا شده بود، از شهر دربی در بریتانیا به روسیه نقل مکان کرد. این زوج در شهر کورسک، نزدیک مرز اوکراین، زندگی می‌کنند.

خانواده او تصور می‌کردند او برای نقل مکان به یک منطقه جنگی «کمی دیوانه» شده است.

نگاه بن به روسیه پیچیده‌تر از تصویری است که حامیان این کشور معمولا ارائه می‌کنند.

او از صمیمیت مردم روسیه تمجید می‌کند و می‌گوید در زندگی روزمره احساس امنیت بیشتری دارد. در عین حال، این تصور را که روسیه نوعی بهشت محافظه‌کاران است، رد می‌کند.

بن به فراوانی خانواده‌های تک ‌والد، سقط جنین که به گفته او «بسیار پذیرفته‌شده» است، و نرخ «بسیار بالای» طلاق اشاره می‌کند.

او می‌گوید: «روسیه مدینه فاضله نیست.»

او نه از طریق برنامه «ارزش‌های مشترک» بلکه با ویزای خصوصی خانوادگی به روسیه مهاجرت کرده است. با این حال در کانال یوتیوب خود آنچه را ادعاهای اغراق‌آمیز برخی اینفلوئنسرهای غربی می‌داند که روسیه را جایگزینی بی‌نقص برای غرب معرفی می‌کنند، به چالش کشیده است.

او می‌گوید: «برخی افراد دستور کاری دارند که می‌خواهند آن را پیش ببرند.»

نزدیک به دو سال پس از معرفی ویزای «ارزش‌های مشترک»، طرح روسیه برای جذب مهاجران ایدئولوژیک همچنان در مقیاسی محدود باقی مانده است.

اگرچه این طرح نتوانسته موج بزرگی از مهاجرت «ضد ووک» را به روسیه جذب کند، اما زندگی تازه‌ای را برای برخی از شهروندان غربی در این کشور آسان‌تر کرده است؛ چه به خاطر عشق، چه ایمان و چه صرفا برای تغییر مسیر زندگی.